Araştırma Makalesi | Açık Erişim
Edebiyat Dil ve Eğitim Araştırmaları Dergisi 2025, Clt. 1(1) 42-47
Hebel’in “İslam” yorumu Aleman şairin Takvim hikâyelerindeki intikam ve zekâ oyunları
ss. 42 - 47
Yayın Tarihi: Aralık 31, 2025 | Görüntüleme Sayısı: 2/8 | İndirilme Sayısı: 4/3
Özet
Bu çalışma, Johann Peter Hebel’in takvim hikâyelerinde İslam’a yönelik hoşgörülü ve eleştirel düşünceyi nasıl işlediğini inceler. Hebel, 19. yüzyıl Alman edebiyatında dinî önyargılara karşı duruşuyla dikkat çeker; özellikle Hz. Muhammed’e yönelik olumsuz algılara karşı çıkarak akıl, adalet ve merhamet temalarını öne çıkarır. “Doğu’dan Hatıralar” ve “Akıllı Sultan” gibi hikâyelerde, İslam toplumlarının adalet anlayışı zekâ oyunları ve sembolik anlatımlarla sunulur. Hebel’in anlatılarında intikam, sadece bireysel değil, toplumsal bir ahlak meselesi olarak ele alınır. Bir dilencinin zengine karşı duyduğu öfke, zamanla sağduyuya dönüşürken; bir çilingirin mizahi zekâsı, hukuk sisteminin açıklarını kullanarak toplumsal eleştiriye dönüşür. Bu anlatılar, İslam hukukunun mağdur odaklı tazmin anlayışını da yansıtır. Heidegger’in “Evren bir evdir” metaforuyla tanımladığı Hebel, evrensel bir aile dostu olarak, kültürler arası anlayışı teşvik eder. Hebel’in hikâyeleri hem dinî hoşgörünün hem de mizah yoluyla yapılan felsefi sorgulamanın örnekleridir. Bu bağlamda, Hebel’in takvim hikâyeleri, İslam’ın Batı edebiyatındaki temsiline dair önemli bir pencere sunar.
Anahtar kelimeler: Johann Peter Hebel, Takvim hikayesi, İslam, Muhammed, Türkiye.
APA 7th edition
Ozturk, A.O. (2025). Hebel’in “İslam” yorumu Aleman şairin Takvim hikâyelerindeki intikam ve zekâ oyunları. Edebiyat Dil ve Eğitim Araştırmaları Dergisi, 1(1), 42-47.
Harvard
Ozturk, A. (2025). Hebel’in “İslam” yorumu Aleman şairin Takvim hikâyelerindeki intikam ve zekâ oyunları. Edebiyat Dil ve Eğitim Araştırmaları Dergisi, 1(1), pp. 42-47.
Chicago 16th edition
Ozturk, Ali Osman (2025). "Hebel’in “İslam” yorumu Aleman şairin Takvim hikâyelerindeki intikam ve zekâ oyunları". Edebiyat Dil ve Eğitim Araştırmaları Dergisi 1 (1):42-47.
Aksöz, Munise (2012). Kısa Anlatı Türleri ve Öğretimi. Eylemsel ve Üretimsel Odaklı Öğretim. Çizgi Kitabevi, s. 198-216.
Baypınar, Yüksel (1992). Johann Peter Hebel’in “Takvim Hikayeler”. Gündoğan Edebiyat, Kış, s. 43-51.
Buch, Wilfried (1988). Eine Gerechtigkeit. Türk Kültürü Araştırmaları Prof. Yaşar Önen’e Armağan. Yıl: XXVI/1, Ankara, s. 51-59.
Cumurcu, Sevim (1989). Bürgerliche Ordnung und ihre Aufhebung bei Johann Peter Hebel dargestellt an seinen Diebsgeschichten. Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Alman Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi. (110 sayfa).
Hebel, Johann Peter (2025). Renli Aile Dostunun Mücevher Kutusu. Hikayeler – Anekdotlar – Tarih Notları. Çev. Vural Ülkü. İJOPEC Yayını.
Kaya, Ünal (1994). Der Hausfreund. Wilfried Buch’un Anısına. 1926-1994. Wilfried Buch zum Gedenken. Mersin Üni. Rektörlüğü Yayını, s. 135-138.
Koç, Yılmaz (1997). Johann Peter Hebel’in Takvim Hikayelerinde Sevgi ve Hoşgörü. Batı Edebiyatında Sevgi ve Hoşgörü içinde. Ed. Ali Osman Öztürk / Nezih Onur. Gündoğan Yayınları, s. 33-39.
Richard E. Schneider (2008). Hebels "Mohammedanismus". Von verworfener Rache und den Künsten des Zirkelschmieds in den Kalendererzählungen des alemannischen Dichters. Badische Zeitung“ (Freiburg i. Br.), 3. Januar 2008.
Tepebaşılı, Fatih (2019). “Umulmadık Karşılaşma”. Roman İncelemesi. Çizgi, s. 179-191.
URL. Habeas Corpus Act. Wikipedia. https://en.wikipedia.org/wiki/Habeas_Corpus_Act_1679 (22.04.2025).
